HERSENS, HECHTING EN HULPVERLENING
| Het onbewuste, het onderbewuste, ego, egocentrisch, droomverklaring, verdringing, hechting, neurose, projectie, freudiaanse verspreking, psychoanalyse, zomaar een paar begrippen die een plek hebben in het dagelijks spraakgebruik over de menselijke natuur, de menselijke psyche, menselijke gevoelens en het menselijke gedrag. Deze begrippen zijn vooral ontleend aan het werk van Freud die daarmee diep wist door te dringen in ons denken over onszelf en over onze medemens. Zo diep zelfs dat slechts weinigen zich nog afvragen of dit overerfde gedachtegoed nog wel op de moderne mens van toepassing is. |
|
Sinds de ontwikkeling van nieuwe, moderne onderzoeksmethoden in het laatste kwart van de vorige eeuw kan diep in het functioneren van de hersens worden doorgedrongen. In boeken en in andere media wordt steeds meer aandacht gevraagd voor de betekenis van al dat hersenonderzoek voor het denken over de mens en zijn gedrag. Individuele verantwoordelijkheid en vrije wil, culturele fundamenten waarop de moderne samenleving is opgetrokken, worden op grond van de onderzoeksresultaten opnieuw tegen het licht gehouden. Vroege levenservaringen, bepaald door aanleg en omstandigheden en vastgelegd in de hersenen, zetten onontkoombaar de koers uit waarop in het latere leven wordt gevaren. Hoe toerekeningsvatbaar is iemand die in zijn jeugd werd verwaarloosd, mishandeld, vernederd? Hoe vrij is dan nog de wil? Zal zo iemand later zijn kinderen nog wel goed kunnen opvoeden? Hulpverleners, van zowel ouderen als jongeren, bedienen zich net zo goed als ieder ander van bestaande en maatschappelijk aanvaarde opvattingen over de menselijke natuur. En dus van begrippen als individuele verantwoordelijkheid en vrije wil. Doelen in de hulpverlening zijn daar doorgaans direct van afgeleid. |
En voor het bereiken van die doelen wordt de hulpverlening gesubsidieerd. Hulpverlening is medemenselijkheid maar maatschappelijk ook een functie van de publieke orde en de economie. Het congres ‘Hersens, Hechting en Hulpverlening’ wil een bijdrage leveren aan de professionele ontwikkeling van de hulpverlening aan kinderen, jeugdigen en hun ouders door relevante inzichten vanuit de hersenwetenschappen onder de aandacht te brengen. Het begrip hechting vervult daarin een middelende rol. In de theorievorming over hechting wordt er ook, zij het fundamenteel anders dan in de theorie van Freud, van uit gegaan dat vroege levenservaringen het fundament vormen waarop voor iedereen de toekomst wordt gebouwd. Levenservaringen die in de hersens worden vastgelegd in netwerken die de toekomst afgrenzen. En dat is precies wat hersenonderzoek lijkt te bevestigen. Positieve, ambivalente of onveilige hechting met naasten, buren, wijken, steden en de samenleving. Het maakt een wereld van verschil of het nu over opvoeding, missen van sociale aansluiting, integratie, (jeugd)criminaliteit, vervreemding of levensgeluk gaat. Daarop zal de hulpverlening een antwoord moeten vinden. |